Cách điều trị và phòng ngừa tăng sắc tố sau điều trị sẹo

Tăng sắc tố sau điều trị sẹo là hiện tượng da bị sẫm màu tại vùng điều trị khiến tổng thể không đều màu, gây mất thẩm mỹ. Nếu không có sự tác động y khoa, những “mảng màu” này sẽ tồn tại rất lâu, thậm chí có thể tệ hơn trong trường hợp da không được che chắn kỹ. 

Cơ chế gây tăng sắc tố sau điều trị sẹo

Tăng sắc tố sau điều trị sẹo, mụn hay nói chính xác hơn là tăng sắc tố sau viêm (PIH – post inflammatory hyperpigmentation) là tình trạng gia tăng quá mức hoặc phân bố không đều của melanin ở da sau phản ứng viêm, làm da thâm kéo dài. Chúng ta có thể quan sát “vùng đổi màu” này bằng mắt thường. Những đốm màu có thể là trắng, hồng, đỏ, tím, nâu hoặc đen tùy thuộc vào màu da và độ sâu của quá trình đổi màu. 

Tăng sắc tố sau viêm hình thành do sự gia tăng của sắc tố melanin. Cụ thể, quá trình viêm kích thích sản xuất và oxy hóa acid arachidonic, dẫn đến tăng sản xuất các chất gây viêm như leukotriene, cytokine, chemokine, prostaglandin và các hóa chất trung gian gây viêm khác. Các hoá chất trung gian gây viêm lại kích thích tế bào melanocyte tăng sản xuất sắc tố melanin dưới da và tăng vận chuyển melanin ra xung quanh.

Tăng sắc tố sau viêm ở lớp trung bì được tạo nên bởi 2 cơ chế:

– Cơ chế 1: Quá trình viêm làm vỡ lớp tế bào đáy ở thượng bì, dẫn tới phóng thích sắc tố melanin vào lớp nhú ở trung bì. Đại thực bào ở lớp nhú trung bì sẽ thực bào và giải phóng ra melanin.

– Cơ chế 2: Đại thực bào có thể đi vào lớp thượng bì để thực bào melanosome tại đó rồi quay lại trung bì. Sắc tố melanin có thể tồn tại trong đại thực bào ở lớp trung bì trong nhiều năm.

Các yếu tố làm tăng sắc tố sau trị sẹo, mụn

Bất kỳ tác nhân nào khiến da bị tổn thương hoặc bị kích ứng đều có thể gây ra tăng sắc tố sau viêm.

– Thủ thuật xâm lấn

Các phương pháp xâm lấn trong liệu trình điều trị sẹo (như bóc tách đáy sẹo, lăn kim,…) gây ra các tác động cơ học lên da, tạo ra các phản ứng viêm tại chỗ, hình thành nên những quầng tăng sắc tố, có thể lan rộng ra xung quanh.

Tuỳ vào độ sâu của thủ thuật xâm lấn, độ rộng xung của các loại laser, nhiệt độ tác động lên vùng da can thiệp, khoảng cách giữa những lần điều trị (nếu gần nhau quá thì da chưa kịp phục hồi) hay tay nghề của người thực hiện mà mức độ tăng sắc tố sẽ khác nhau. 

– Tia UV

Tia UV sẽ kích thích hắc tố bào melanocyte làm tăng sản xuất sắc tố melanin. Vì vậy, sau khi trị sẹo, mọi người cần thoa kem chống nắng đều đặn (đủ lượng, bôi lại sau 2-3h) kết hợp cùng che chắn kỹ càng. 

– Da tối màu

Tăng sắc tố sau viêm có thể xuất hiện ở mọi loại da nhưng nước da từ trung bình đến tối sẽ có xu hướng tổn thương nghiêm trọng và lâu dài hơn. Nguyên nhân là do hắc tố melanin trong da, những người da tối màu thường nhiều melanin hơn, do đó, khả năng bị PIH cũng cao hơn. Thật vậy, làn da người châu Á thuộc loại da tối màu nên PIH xảy ra phổ biến hơn, chiếm tới 50% trường hợp và thường nghiêm trọng hơn so với người da trắng.

– Không biết cách chăm sóc da sau điều trị

Vùng da sau điều trị trở nên nhạy cảm, yếu hơn và cần được phục hồi đúng cách. Việc lấy tay cào, gỡ lớp mày vết thương có thể dẫn đến tình trạng tăng sắc tố sau viêm. 

Cách điều trị tăng sắc tố sau viêm

Tăng sắc tố sau viêm cần điều trị trong thời gian dài, khoảng 2-4 tuần. Tuỳ theo mức độ tăng sắc tố, bác sĩ sẽ chỉ định một hoặc nhiều phương pháp kết hợp.

Laser

Laser Erbium

Tia laser có bước sóng 2940nm mang năng lượng cao khi tiếp xúc với biểu bì sẽ làm bốc hơi các tế bào tổn thương thông qua hiện tượng quang nhiệt. Khi đó, cơ thể sẽ kích hoạt cơ chế tái tạo tự nhiên, tăng tốc thay thế lớp da bị tổn thương bằng tế bào biểu mô mới, giúp cải thiện sắc tố da. 

Laser Fractional CO2

Tia Laser CO2 có bước sóng 10.600 nm mang theo lượng nhiệt lớn, khi tác động lên da sẽ đốt cháy các tế bào hư tổn, loại bỏ sắc tố melanin, giảm thâm sạm, làm mờ các đốm đồi mồi, giúp da trắng sáng. 

Khi so với Laser Erbium, tia laser CO2 Fractional ít bị nước trong da hấp thu hơn. Nhờ đó, một phần năng lượng của laser CO2 vẫn sẽ tiếp tục thâm nhập sâu hơn vào bề mặt da. 

Để tái tạo da, điều trị tăng sắc tố sau viêm, kết hợp cả 2 phương pháp laser erbium và laser fractional CO2 sẽ mang lại hiệu quả cao hơn.

Mesotherapy

Các bác sĩ sử dụng kim chuyên dụng để đưa trực tiếp thuốc đến da mà không bị cản trở bởi lớp sừng. Các hoạt chất được sử dụng để chữa trị tăng sắc tố là ranexamic acid, vitamin C, glutathione, các chất chống oxy hóa khác như vitamin A, vitamin E… Phương pháp này đòi hỏi người thực hiện phải có chuyên môn cao và kỹ thuật tốt để lựa chọn, đưa chính xác hoạt chất điều trị đến đúng mục tiêu.

Peel da hoá học

Hoạt chất được sử dụng trong phương pháp peel sẽ thâm nhập vào da, phá vỡ các đốm melanin. Tuy nhiên để đảm bảo an toàn và hiệu quả, cần chọn đúng nồng độ hoạt chất phù hợp với mức độ tăng sắc tố và đặc tính của da. Nhìn chung peel da tốt nhất trong điều trị sắc tố sẽ có nồng độ từ nhẹ đến trung bình bao gồm axit glycolic, axit salicylic, axit trichloroacetic (TCA).

Làm thế nào để phòng ngừa tăng sắc tố sau điều trị sẹo?

Để hạn chế nguy cơ bị tăng sắc tố sau điều trị sẹo, mụn, các bạn cần thực hiện nghiêm chỉnh hướng dẫn của bác sĩ. Trong đó, cần kết hợp nhiều biện pháp khác nhau như:

– Bôi thoa dược mỹ phẩm có khả năng ức chế melanin:

Sau khi lớp mài do việc trị sẹo, mụn đã bong, các bạn có thể bôi các loại kem dưỡng có thành phần ức chế melanin như tranexamic acid, vitamin C, retinoid. Khi da đã ổn định, khoẻ hơn, có thể dùng thêm các hoạt chất khác như kojic acid, arbutin… Tuy nhiên, mỗi nền da sẽ có tốc độ phục hồi khác nhau, việc bôi thoa các sản phẩm sau điều trị cần tuân thủ theo liệu trình của bác sĩ. 

– Chống nắng:

Cần kết hợp bôi kem chống nắng và che chắn vật lý khi ra ngoài. Bôi đủ lượng cần thiết cho từng vùng và bôi lại sau 2-3 tiếng. Nếu có thể, hãy tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời trong những khung giờ nắng mạnh như giữa trưa. 

– Chườm lạnh:

Cách làm rất đơn giản nhưng lại có hiệu quả đáng kể trong việc làm dịu da, co mạch, giảm đau và giảm khó chịu sau điều trị. Các bạn có thể lấy khăn bọc đá lạnh và chườm nhẹ nhàng lên vùng da cần làm dịu.

Kết luận

Tăng sắc tố sau điều trị là điều không hiếm gặp, bạn hoàn toàn có thể kiểm soát nếu biết chăm sóc da đúng cách và lắng nghe chỉ dẫn từ chuyên gia. Thay vì lo lắng, hãy xem đây là một phần trong quá trình hồi phục, nơi làn da cần thêm thời gian và sự hỗ trợ phù hợp để trở nên khoẻ mạnh, đều màu như mong muốn.

Các câu hỏi liên quan về tăng sắc tố sau viêm

1. Tại sao vùng điều trị sau sẹo dễ bị sẫm màu hơn các vùng da khác?

Vì vùng da sau điều trị thường yếu và nhạy cảm hơn, dễ phản ứng viêm, dẫn đến tăng sản xuất melanin gây sạm màu.

2. Tăng sắc tố sau viêm có thể kéo dài bao lâu nếu không can thiệp?

Nếu không điều trị, tình trạng tăng sắc tố có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí tồn tại lâu dài hoặc nặng hơn nếu không được che chắn kỹ.

3. Những người da sáng có bị tăng sắc tố sau điều trị không?

Có, nhưng nguy cơ và mức độ thường nhẹ hơn so với người có làn da trung bình đến tối màu.

4. Khoảng cách giữa các lần điều trị có ảnh hưởng đến nguy cơ tăng sắc tố không?

Có, nếu các lần điều trị quá gần nhau, da chưa kịp phục hồi sẽ làm tăng nguy cơ viêm và tăng sắc tố.

5. Có nên tự bôi thuốc làm sáng da sau điều trị sẹo không?

Không nên. Việc lựa chọn và sử dụng hoạt chất cần được bác sĩ chỉ định để tránh kích ứng và làm nặng thêm tình trạng da.

Tác giả:

Ngày đăng:

Để lại một bình luận Hủy

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bình luận *

Tên *

Email *

Trang web

Lưu tên của tôi, email, và trang web trong trình duyệt này cho lần bình luận kế tiếp của tôi.

Δ