Rosacea là bệnh gì? Dấu hiệu nhận biết và cách điều trị chứng mặt đỏ

Rosacea được biết đến như chứng mặt đỏ ngại ngùng vì khiến da mặt người bệnh lúc nào cũng ửng hồng trông như đang xấu hổ. Thực chất đó là biểu hiện của một căn bệnh da liễu thường bị nhầm lẫn với mụn trứng cá. Nếu không tìm ra nguyên nhân và cách chữa trị kịp thời, tình trạng da sẽ trở nên trầm trọng hơn với các vết phù nề hay sẩn, mụn mủ. 

Rosacea là bệnh gì?

Rosacea (hay còn gọi là mụn trứng cá đỏ) là một chứng rối loạn viêm mãn  tính đặc trưng bởi chứng đỏ bừng mặt, giãn mao mạch, ban đỏ, sẩn, mụn mủ và trong trường hợp nặng là những thay đổi về tế bào như bệnh viêm mũi. Bệnh này thường ảnh hưởng nhiều nhất ở bệnh nhân từ 30 đến 50 tuổi với màu da hơi sáng, đặc biệt là da của người Ireland và Bắc Âu, còn với người da sẫm màu thì tỉ lệ mắc bệnh thấp hơn.

Mụn trứng cá đỏ chủ yếu xuất hiện ở mặt đặc biệt là vùng giữa mặt như: trán, mũi, cằm. Ngoài ra, mụn cũng có thể xuất hiện ở vùng gần mi mắt và ít có biểu hiện ở những vùng da khác trên cơ thể. 

Dấu hiệu nhận biết bệnh Rosacea

Mụn trứng cá đỏ có 4 giai đoạn, gồm: giai đoạn tiền trứng cả đỏ, giai đoạn mạch máu giãn, giai đoạn viêm, giai đoạn muộn. Trong đó, mỗi giai đoạn sẽ có các biểu hiện khác nhau. Thông thường, các giai đoạn này sẽ diễn biến tuần tự. Tuy nhiên, một số bệnh nhân đi thẳng vào giai đoạn viêm, bỏ qua các giai đoạn trước đó.

– Giai đoạn tiền trứng cá đỏ:

Người bệnh sẽ cảm giác nóng bừng mặt, tiết nhiều mồ hôi, cảm giác châm chích khó chịu kèm theo hiện tượng da mặt đỏ lên. Tình trạng này sẽ kéo dài đến cả các giai đoạn sau. Chúng có thể trở nặng hơn nếu gặp các tác nhân: ánh nắng mặt trời, căng thẳng tinh thần, thời tiết lạnh hoặc nóng, rượu, thực phẩm nhiều gia vị, tập thể dục, gió, mỹ phẩm, tắm nước nóng hoặc đồ uống nóng.

– Giai đoạn mạch máu giãn:

Trên mặt sẽ xuất hiện những mạch máu nhỏ giãn ra, tạo những đốm nhỏ rực ở cánh mũi, kèm theo hiện tượng phù nề, giãn mao mạch nhỏ trên da do quá trình vận chuyển máu bị rối loạn.

– Giai đoạn viêm:

Da mặt bắt đầu có hiện tượng sẩn và nổi mụn mủ khoảng 2-5 mm đi kèm với đỏ da khiến nhiều người lầm tưởng đây là mụn trứng cá. Nhưng thực tế thì không phải, những nốt mụn mủ này có thể là vi sinh vật như Demodex thuộc loại mạt, ve hoặc do các sinh vật chưa xác định khác.

– Giai đoạn muộn (xảy ra với một số bệnh nhân):

Viêm mô, lắng đọng collagen và tăng sản tuyến bã nhờn gây nên sự tăng sản mô thô của má và mũi (thay đổi tế bào, bao gồm cả rhophyma gây ra mũi to, ban đỏ, hình củ hành). Hiện tượng này còn được biết đến với tên gọi mũi sư tử, thường gặp ở nam giới trên 50 tuổi.

Nguyên nhân gây ra bệnh mụn trứng cá đỏ

Các nguyên nhân gây bệnh Rosacea hiện nay chưa được xác định rõ. Có tác giả cho rằng khởi đầu là tổn thương mô liên kết ở lớp bì chủ yếu do bức xạ mặt trời gây rối loạn chức năng mạch máu vùng mặt dẫn đến tổn thương nội mô mạch máu, tăng tính thấm, phù và viêm. Theo một vài nghiên cứu của Viện da liễu Hoa Kỳ, mụn trứng cá đỏ có thể liên quan đến di truyền, hệ miễn dịch và dị ứng, cụ thể là sự bất thường trong kiểm soát vận mạch, suy yếu hệ thống tĩnh mạch vùng mặt và rối loạn chức năng peptide kháng khuẩn.

Dưới đây là một số giả thuyết về tác nhân sinh bệnh:

– Môi trường: trong điều kiện môi trường ô nhiễm, bụi bẩn, da sẽ rất dễ tổn thương và kích ứng. Thời tiết nắng nóng, tia UV, ánh sáng xanh… sẽ làm da bị căng đỏ và giãn nở các mao mạch bất thường gây nên bệnh trứng cá đỏ. Trong điều kiện da bị tổn thương kích ứng, vi khuẩn sẽ dễ xâm nhập và phát triển hơn.

– Thực phẩm: chưa có nghiên cứu rõ ràng nào về các loại thực phẩm sẽ gây nên mụn trứng cá đỏ. Tuy nhiên, những thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ, gia vị và rượu bia cũng gián tiếp khiến tình trạng nặng hơn.

– Thuốc: một số người sử dụng thuốc để điều trị bệnh có khả năng bị mụn trứng cá đỏ cao hơn, điển hình là một vài loại thuốc có chứa corticosteroid hay thuốc điều trị huyết áp có thể làm suy giảm khả năng miễn dịch của da, làm giãn mạch máu, dễ khiến da bị mụn nặng hơn. Hoặc một số chất khác như lithium, testosteron cũng làm da dễ bị mụn. Ngoài ra, một số loại mỹ phẩm cũng làm tình trạng da bị giãn mạch máu, gây nên mụn nhiều hơn.

– Di truyền, chủng tộc: một người có thể mắc bệnh nếu trong gia đình có người mắc bệnh Rosacea, bệnh này thường gặp ở người da trắng hơn người da màu hoặc da đen.

4. Cách điều trị bệnh Rosacea (mụn trứng cá đỏ)

Mụn trứng cá đỏ là bệnh mãn tính nên chưa có cách trị dứt điểm hoàn toàn. Người bệnh chỉ có thể kiểm soát tình hình, giảm các triệu chứng và thương tổn trên da dưới sự điều trị phù hợp, chính xác của các bác sĩ. 

Việc điều trị ban đầu của trứng cá đỏ liên quan đến việc tránh các yếu tố kích thích (bao gồm sử dụng kem chống nắng). Kháng sinh và/hoặc axit azelaic có thể được sử dụng cho bệnh ở giai đoạn viêm. Cụ thể:

– Tránh các yếu tố làm nặng bệnh.

– Xem xét kháng sinh tại chỗ hoặc đường uống hoặc axit azelaic tại chỗ hoặc ivermectin tại chỗ.

– Đối với ban đỏ hoặc ban đỏ dai dẳng, cân nhắc dùng brimonidine hoặc oxymetazoline tại chỗ và đôi khi dùng thuốc chẹn beta đường uống

– Đối với những trường hợp không đáp ứng, xem xét isotretinoin.

– Đối với bệnh mũi sư tử, xem xét việc mài mòn da và cắt bỏ bằng laser và cắt bỏ mô.

– Đối với tình trạng giãn mạch, xem xét điều trị bằng laser hoặc đốt điện

Theo hướng dẫn thực hành lâm sàng cho trứng cá đỏ năm 2016, Baumann L, Goldberg DJ, Stein Gold L, et al và Logger JGM, Olydam JI, Driessen RJB thì:

Metronidazole dạng kem (1%), kem lỏng (0,75%), hoặc gel (0,75%) và kem azelaic 20% hoặc dạng gel 15%, bôi 2 lần/ngày, có hiệu quả như nhau; Có thể thêm 2,5% benzoyl peroxide dưới mọi dạng (ví dụ: gel, kem dưỡng da, kem), bôi một lần hoặc 2 lần mỗi ngày để cải thiện khả năng kiểm soát. Các lựa chọn thay thế ít hiệu quả hơn bao gồm dung dịch natri sulfacetamit 10%/lưu huỳnh 5%; clindamycin 1% dung dịch, gel, hoặc kem dưỡng da; và dung dịch erythromycin 2%, tất cả đều bôi 2 lần/ngày. Minocycline 1,5% bọt cũng có thể được bôi một lần mỗi ngày. Nhiều bệnh nhân cần điều trị kéo dài để kiểm soát lâu dài. Kem ivermectin 1% tại chỗ cũng có hiệu quả trong điều trị các tổn thương viêm của trứng cá đỏ.

Thuốc kháng sinh uống được chỉ định cho những bệnh nhân có nhiều sẩn hoặc mụn mủ và cho những người bị bệnh trứng cá đỏ ở mắt; các lựa chọn bao gồm doxycycline 50 đến 100 mg 2 lần mỗi ngày, tetracycline 250 đến 500 mg 2 lần mỗi ngày, minocycline 50 đến 100 mg 2 lần mỗi ngày, erythromycin 250 đến 500 mg 2 lần mỗi ngày và azithromycin 250 mg mỗi ngày một lần hoặc các chế độ liều thay thế trong ngày hoặc theo liều khác nhau. Sử dụng liều thấp nhất có thể kiểm soát các triệu chứng. Liều doxycycline dưới mức kháng khuẩn (ví dụ: 40 mg một lần mỗi ngày trong chế phẩm có 30 mg doxycycline giải phóng nhanh và 10 mg doxycycline giải phóng kéo dài) có hiệu quả đối với mụn trứng cá và bệnh trứng cá đỏ. Liều cao trong thời gian ngắn của ivermectin đường uống cũng hữu ích cho các đợt bùng phát mụn mủ.

Ban đỏ dai dẳng hoặc đỏ bừng có thể được điều trị bằng gel brimonidine chủ vận adrenergic chọn lọc alpha-2 0,33% tại chỗ, bôi một lần mỗi ngày hoặc bằng kem chủ vận alpha-1a oxymetazoline hydrochloride 1% bôi một lần mỗi ngày. Thuốc chẹn beta đường uống có thể có hiệu quả và nên được xem xét nếu các phương pháp điều trị khác không hiệu quả.

5. Phác đồ điều trị bệnh Rosacea cụ thể

Sau đây là ca điều trị bệnh Rosacea được thực hiện bởi các bác sĩ tại Wedo Skin Clinic:

Bệnh nhân: Bệnh nhân là nam giới, đến từ Đức, đã bị Rosacea 5-6 năm, được các bác sĩ kê các phương án bôi, thoa tại chỗ nhưng chưa đỡ. 

Cách điều trị: Sau quá trình thăm khám lâm sàng, các bác sĩ tại Wedo Skin Clinc đã chỉ định phác đồ gồm:

• Combo tech DYE VL 
• ND YAG LASER 585mm xử lý các sắc tố đỏ
• Ultrasound nuôi dưỡng căng bóng – phức hợp tái tạo láng mịn
• LT Photocare Premium trẻ hoá phục hồi da
• DERMEDIC Redness Concentrate Cream (D02)
• Pharmaceris Capinon K 1%
• ARCEL MED Serum Dermal Repair Complex (AR02)
• SMAS Peptide Silk Mask

Kết luận

Rosacea là một bệnh da liễu dễ mắc nhưng lại dai dẳng và khó điều trị dứt điểm. Những biểu hiện đặc trưng như đỏ mặt, nổi mụn mủ hay giãn mao mạch thường khiến người bệnh dễ nhầm lẫn với mụn trứng cá thông thường. Việc nhận biết sớm và điều trị đúng hướng, dưới sự hướng dẫn của chuyên gia da liễu, là yếu tố then chốt giúp kiểm soát hiệu quả căn bệnh này. Nếu bạn đang gặp các dấu hiệu nghi ngờ, đừng ngần ngại tìm đến bác sĩ để được chẩn đoán và hỗ trợ kịp thời. 

Xem thêm chuyên mục Bệnh học da liễu để biết thêm nhiều thông tin hữu ích khác!

Các bài viết liên quan:

• Viêm da tiếp xúc dị ứng – Nguyên nhân, cách chẩn đoán và phác đồ điều trị
• Nhận biết các loại mụn thường gặp ở tuổi dậy thì
• Chế độ ăn uống cho người bị mụn trứng cá

FAQ

1. Rosacea có giống mụn trứng cá thông thường không?

Không. Rosacea có thể trông giống mụn, nhưng nguyên nhân hoàn toàn khác. Đây là tình trạng viêm mạn tính của da mặt, gây đỏ kéo dài, giãn mạch, đôi khi nổi sẩn mụn. Trong khi đó, mụn trứng cá chủ yếu do tăng tiết bã nhờn và tắc nghẽn lỗ chân lông.

2. Bệnh Rosacea có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát rất tốt bằng điều trị và chăm sóc đúng cách. Các triệu chứng như đỏ mặt, giãn mạch hay mụn sẩn có thể giảm rõ rệt và duy trì ổn định nếu tuân thủ phác đồ.

3. Những yếu tố nào dễ làm bệnh Rosacea bùng phát?

Các tác nhân thường gặp bao gồm:

• Ánh nắng mặt trời
• Nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh
• Thức ăn cay, đồ uống có cồn
• Căng thẳng, mất ngủ
• Mỹ phẩm chứa hương liệu, cồn hoặc chất tẩy mạnh
• Hiểu rõ nguyên nhân giúp bạn chủ động phòng tránh và kiểm soát bệnh hiệu quả hơn.

4. Người bị Rosacea có nên dùng Retinol hay AHA/BHA không?

Không nên sử dụng khi da đang kích ứng hoặc đỏ rát. Sau khi da ổn định, có thể dùng sản phẩm nồng độ thấp, tăng dần theo thời gian, và tốt nhất nên có hướng dẫn cụ thể từ bác sĩ da liễu.

5. Rosacea nên chăm sóc da hằng ngày thế nào?

• Rửa mặt nhẹ nhàng 2 lần mỗi ngày bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ.
• Dưỡng ẩm đều đặn, tránh mỹ phẩm có cồn, hương liệu.
• Dùng kem chống nắng phổ rộng SPF từ 30 trở lên mỗi sáng.
• Tái khám định kỳ để điều chỉnh thuốc và routine chăm sóc phù hợp.

• Tham vấn chuyên môn bài viết: Bác sĩ CKI Da liễu Trần Quỳnh Trang
• Hơn 12 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực da liễu & thẩm mỹ nội khoa
• Đạt các chứng chỉ về điều trị sẹo mụn, kỹ thuật tiêm, ứng dụng laser & ánh sáng, thủ thuật & tiểu phẫu da và nhiều chứng chỉ khác

Xem hồ sơ Đặt lịch hẹn

Tác giả:

Ngày đăng:

Để lại một bình luận Hủy

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bình luận *

Tên *

Email *

Trang web

Lưu tên của tôi, email, và trang web trong trình duyệt này cho lần bình luận kế tiếp của tôi.

Δ